Hindistan’daki bir girişim, köpeklerin güçlü koku alma yeteneğini yapay zekayla birleştirerek kanseri erken aşamada tespit etmeyi amaçlıyor.
Üç boyutlu yazıcıyla üretilen bir kask ve sensörlerle donatılmış özel bir koşum takımı taşıyan Chloe, kanseri girişimsel olmayan bir yöntemle tespit etmeyi amaçlayan deneysel bir çalışmanın parçası.
Hindistan’ın Bengaluru kentinde faaliyet gösteren Dognosis adlı girişim, köpeklerin olağanüstü koku alma yeteneğini yapay zekâyla bir araya getiriyor. Sistem, köpeklerin insanlardan alınan örnekleri koklarken gösterdiği tepkileri ölçerek olası hastalık belirtilerini belirlemeye çalışıyor.
Araştırmalar, kanserin yanı sıra Parkinson ve Covid-19 gibi hastalıkların da vücudun salgıladığı kimyasal maddeleri değiştirerek kendine özgü kokular oluşturabileceğini gösteriyor.
İnsanlarda yaklaşık 5 milyon koku reseptörü bulunurken köpeklerde bu sayının 300 milyona ulaştığı belirtiliyor.
Dognosis, köpeklerin beyin faaliyetlerini, solunumunu ve beden dilini sensörler aracılığıyla kaydediyor. Yapay zekâ sistemi daha sonra hayvanların kokulara verdiği tepkileri analiz ederek bunları ölçülebilir verilere dönüştürüyor.
Şirketin 26 yaşındaki kurucu ortağı Akash Kulgod, köpeklerin bir saat içinde binlerce kez koklayabildiğini ve her koklamada bir örneğin değerlendirilebildiğini söyledi.
Dognosis bünyesinde çoğunluğu beagle olmak üzere Labrador, Malinois ve çoban köpeği kırması 15 köpek eğitiliyor. Chloe de şirkete ait veri toplama kasklarını kullanan bu ekipte yer alıyor.
Kulgod, köpeklerin taşıdığı sistemi “köpekler için Iron Man kıyafeti” olarak tanımlıyor.
HASTALAR KÖPEKLERLE KARŞILAŞMIYOR
Test için hastanın yaklaşık 10 dakika boyunca pamuklu bir maskeye nefes vermesi yeterli oluyor. Ardından maske kapalı bir poşete konularak laboratuvara götürülüyor. Böylece hastalarla köpekler doğrudan karşılaşmıyor.
Örnekler, “Sniffspace” adı verilen merkezde köpeklerin önüne yerleştiriliyor. Köpekler, belirli bir kokuyu fark ettiklerinde ödül maması almalarını sağlayan otomatik sistemlerle çalışıyor.
İsrail özel kuvvetlerine bağlı bir köpek biriminde dört yıl görev yapan şirketin diğer kurucu ortağı Itamar Bitan, eğitim sırasında “olumlu pekiştirme” yönteminin kullanıldığını belirtti.
Köpeklerin tepkileri birbirinden farklı olabiliyor. Bazıları doğrudan ödül düzeneğine koşarken bazıları hareketsiz kalıyor veya örneği patisiyle işaretliyor. Yapay zekâ ise her hayvanın kendine özgü ve tekrarlanan tepkisini öğreniyor.
Dognosis tarafından Karnataka eyaletindeki altı hastaneyle yürütülen ve 1500’den fazla kişinin katıldığı çalışma, Journal of Clinical Oncology’de yayımlandı.
Şirket, sistemin yedi yaygın kanser türünün tespitinde yüzde 90’ın üzerinde doğruluk oranına ulaştığını bildirdi. Bir sonraki aşamada yöntemin gerçek sağlık taraması programlarında denenmesi planlanıyor.
Girişim, gerekli ticari onayı alarak sistemi gelecek yıl kullanıma sunmayı hedefliyor. Yöntemin özellikle kanser teşhislerinin çoğunlukla hastalık ilerledikten sonra konulduğu Hindistan’da, kolay ve uygun maliyetli bir ilk tarama aracı olabileceği belirtiliyor.
Köpeklerin olası vakaları belirlemesi, bu kişilerin daha kapsamlı tıbbi testlere yönlendirilmesini sağlayabilir. Ancak yöntemin tek başına kesin tanı aracı olarak kullanılması öngörülmüyor.
UZMANLARDAN TEMKİNLİ İYİMSERLİK
Projede yer almayan kanser uzmanları sonuçları umut verici bulmakla birlikte temkinli yaklaşıyor.
Ramaiah Memorial Hastanesi Onkoloji Bölümü Başkanı Santhosh Kumar Devadas, çalışmanın erken aşamada olumlu bir işaret verdiğini ancak kesin sonuçlara ulaşılabilmesi için çok daha geniş gruplarla yeni araştırmalar yapılması gerektiğini söyledi.
Manipal Hastanelerinde görev yapan onkolog Neelesh Reddy de teknolojinin hastalara ne ölçüde yarar sağlayacağının zaman içinde anlaşılacağını belirtti.
Hindistan’da kanser önemli bir halk sağlığı sorunu olarak kabul ediliyor. Ülkede her dokuz kişiden birinin yaşamının bir döneminde kansere yakalanabileceği tahmin ediliyor.
Şirket, köpeklerin günde yalnızca 30 ila 45 dakika çalıştığını ve eğitimlerde ceza yerine ödüle dayalı yöntemler kullanıldığını ifade ediyor.