Klinik psikoloji ve çift terapisi alanında çalışan uzmanlar ile Türk Psikologlar Derneği (TPD) bünyesindeki araştırmacılar, kamuoyuna yansıyan bilimsel veriler ışığında, ilişkilerde yaşanan güven kırılmalarının perde arkasını aydınlatıyor.
Çiftlerin en sarsıcı dönüm noktalarından biri sayılan aldatma eylemi, her senaryoda tek seferlik bir yanılgı olarak kalmıyor; kimi zaman sistematik bir davranış örüntüsüne dönüşüyor.
İstanbul başta olmak üzere Türkiye genelinde ve uluslararası sahada yürütülen psikolojik analizler, sadakatsizliği alışkanlık haline getiren bireylerin belirgin karakter özellikleri sergilediğini ortaya koyuyor.
Uzmanlar, bu tablonun sadece mevcut ilişkinin dinamikleriyle sınırlı kalmadığını, bireyin köklü zihinsel şemalarıyla da doğrudan ilişkili olduğunu aktarıyor.
İlişki danışmanları, partnerine bir defa sadakatsizlik gösteren herkesin bu eylemi ömür boyu tekrarlayacağı yönündeki yaygın algının gerçeği yansıtmadığını dile getiriyor.
Ancak uzmanlar, aldatmayı sürekli bir rutin kılan kişilerde belirli psikolojik mekanizmaların ve kalıpların çok daha yoğun yaşandığını vurguluyor.
Alanında yetkin psikologlar, ardı arkası kesilmeyen sadakatsizlik eylemlerinin bireylerin kişilik örüntüleri, bağlanma modelleri ve dürtü mekanizmalarıyla şekillendiğini savunuyor.
Bu çerçevede ortaya çıkan tablonun, ilişkinin getirdiği sorunlardan bağımsız olarak, şahsın içsel dünyasındaki çözülmemiş çatışmalardan kaynaklandığı ifade ediliyor.
Yapılan araştırmalar, söz konusu insan tipolojisini tanımanın ilişki sağlığı açısından hayati bir yer tuttuğunu kaydediyor.
Aldatma ortaya çıkınca 'Asıl ben mağdurum' diyenlerin sinsi taktiği: DARVO!
Kronik sadakatsizlik sergileyen insanların en belirgin müşterek yanı, karşılarındaki insanın hislerine karşı duyarsız kalmaları olarak dikkat çekiyor.
Psikologlara göre bu gruptaki bireyler, partnerlerinin deneyimleyeceği derin hayal kırıklığını veya yaşayacağı güven yıkımını zihinlerinde tartma becerisinden yoksun kalıyor.
Empati kanalının tıkalı olması, karşı tarafın hissedeceği manevi acıyı görünmez kıldığı için kişide herhangi bir suçluluk uyanmıyor.
Dolayısıyla vicdani bir sızı duymayan bu kişiler, benzer yıkıcı hareketleri hiçbir tereddüt yaşamadan defalarca sergileme eğilimi gösteriyor.
Çift terapisinde gözlemlenen vakalar, duygusal kavrayış noksanlığının ilişkideki en büyük mayın olduğunu kanıtlıyor.
Bazı kişilik yapıları, bir ilişkinin doğal seyri içinde gelişen durağanlıktan ve huzurlu rutinden fazlasıyla rahatsızlık duyuyor.
Psikoloji literatüründe 'yüksek heyecan arayışı' ya da İngilizce adıyla 'sensation seeking' biçiminde adlandırılan bu psikolojik eğilim, bitmek bilmeyen yeni tecrübe arzusunu temsil ediyor.
Söz konusu yapıdaki fertler, monoton buldukları partnerlik bağlarında aradıkları canlılığı yakalayamayınca rota değiştiriyor.
Bu bireyler açısından gizli kapaklı yaşanan ilişkiler, taşıdığı yüksek risk unsuru sebebiyle son derece cazip bir macera niteliği taşıyor.
Heyecan ihtiyacı tavan yaptıkça, mevcut bağın sunduğu sadakat anlaşması tek taraflı olarak bozuluyor.
Sanal dünyadaki mutluluk pozları gerçeği yansıtmıyor
Davranış bilimciler, zayıf dürtü kontrolünün sadakatsizlik eylemlerini tetikleyen en tehlikeli unsurlar arasında yer aldığını belirtiyor.
Anlık dürtülerine gem vuramayan şahıslar, kısa vadeli hazları ilişkinin uzun vadeli güven ortamının önüne koymaktan kaçınmıyor.
Bu insanlar çoğu zaman yaptıklarının ileride büyük bir pişmanlık doğuracağını bilseler dahi, o an hissettikleri isteği dizginlemekte ciddi güçlük çekiyor.
Mantığın ve iradenin devre dışı kaldığı bu anlarda, sadakat sözü bir saniyede rafa kalkıyor.
Terapistler, oto-kontrol yeteneğinin zayıfladığı anlarda verilen kararların, ilişkiyi onarılması güç bir uçuruma sürüklediğini sık sık aktarıyor.
Psikoloji biliminde 'entitlement' yani kendini hak sahibi görme şeklinde ifade edilen zihinsel yanılgı, bazı şahısların evrensel kuralları hiçe saymasına yol açıyor.
Bu kişiler, toplumun ya da ikili ilişkilerin koyduğu sadakat sınırlarının kendileri için geçerli sayılmayacağını düşünüyor.
Kendi konumlarını özel ve dokunulmaz gören söz konusu bireyler, başkası yaptığında kesin bir dille kınayacakları aldatma fiilini kendi hayatlarında kolayca aklıyor.
Farklı mazeretlerin arkasına sığınarak sergiledikleri sadakatsizliği meşru bir hak gibi sunuyorlar.
Bencilce kurgulanan bu psikolojik zırh, aldatmanın bir yaşam tarzına dönüşmesine doğrudan zemin hazırlıyor.
Satış temsilcilerinin kullandığı manipülasyon tekniği: Altercasting
Kronikleşen sadakatsizlik hikayelerinde aldatan taraflar, kendi kusurlarını üstlenmek yerine faturayı daima partnerlerine kesmeyi alışkanlık ediniyor.
İlişki analistleri, bu kişilerin sıklıkla "İlgisizdi", "Beni anlamıyordu" ya da "İlişkimiz zaten bitmişti" biçiminde savunmalar ürettiğine işaret ediyor.
Kendi eylemlerinin sorumluluğunu almaktan kaçınan fertler, suçu sürekli dış faktörlerde arayarak vicdanlarını temize çekiyor.
Psikologlar bu tablonun, bireyin kendi hatalarıyla yüzleşmekten korktuğunun ve olgunlaşmamış bir savunma mekanizması geliştirdiğinin açık bir göstergesi olduğunu aktarıyor.
Böylece kişi, kendi hatasını görmediği için yeni bir ihanet adımını rahatça atıyor.
Bağlanma kuramını inceleyen uzmanlar, özellikle kaçınmacı bağlanma stiline sahip bireylerin duygusal yakınlaşmalardan ciddi biçimde ürktüğünü kaydediyor.
Bir ilişkide samimiyet ve duygusal bağ kuvvetlendikçe, bu kişilerin zihninde özgürlüklerini kaybedecekleri korkusu baş gösteriyor.
Yakınlığın yarattığı baskıdan kurtulmak isteyen bireyler, partnerleriyle aralarına yapay bir mesafe koymak amacıyla üçüncü şahıslara yöneliyor.
Psikolojik açıdan aldatma eylemi, bu profildeki kişiler için derin bir bağ kurmaktan kaçışın savunma kalkanı işlevini görüyor.
Kaçınmacı refleksler dizginlenmediği müddetçe, bağ kurma korkusu her yeni ilişkide aynı sadakatsizlik döngüsünü tetikliyor.
Sevgilinizle kanka olmaya başladıysanız dikkat
Klinik araştırmalar, her aldatan kişinin narsist olmadığını ancak narsisizm seviyesi yüksek fertlerde sadakatsizlik tehlikesinin ortalamaya nazaran katbekat arttığını ortaya koyuyor.
Narsistik yapıya sahip bireyler, kendilerini aşırı derecede özel görme ve sürekli bir hayran kitlesi tarafından onaylanma arzusu besliyor.
Tek bir partnerin sunduğu sevgi ve takdir, bu kişilerin doymak bilmeyen ilgi açlığını kapatmaya yetmiyor.
Yeni insanlardan aldıkları hayranlık dolu bakışlar ve övgüler, narsistik egolarını besleyen temel gıdaya dönüşüyor.
Bu doyumsuz ego arayışı, kişiyi farklı insanlarla paralel temaslar kurmaya ve sadakat bağını hiçe saymaya itiyor.
İlişki psikolojisi üzerine gerçekleştirilen akademik çalışmaların mühim bir kısmı, maziye dönük sadakatsizlik deneyimlerinin gelecekte tekrarlanma olasılığını kuvvetlendirdiğini belgeliyor.
Geçmiş birlikteliklerinde aldatma yolunu seçmiş bireylerin, yeni ortaklıklarında da benzer davranış kalıplarını sergileme ihtimali daha yüksek bir grafik çiziyor.
Ancak uzmanlar bu verinin kesin ve değiştirilemez bir kader sayılmayacağını önemle hatırlatıyor.
Kendi iç dünyasına dönerek geçmiş hatalarıyla dürüstçe yüzleşen ve farkındalık kazanan fertler, bu kısır döngüyü tamamen kırmayı başarıyor.
İyileşme süreci, geçmişin izlerini inkar etmek yerine onlardan samimi dersler çıkarmakla başlıyor.
Göz temasını unutun: Sesteki gizli titreme karşı tarafın yalanını ortaya çıkarıyor
Uzun soluklu ve sağlıklı bir beraberliğin sadece romantik duygularla değil, güçlü bir öz denetim kabiliyetiyle yürüdüğü gerçeği uzmanların ortak tespitleri arasında bulunuyor.
Karşılaştıkları anlık cazibelere ve ayartıcı durumlara karşı net sınırlar çekebilen insanlar, sadakat sözleşmesini muhafaza etmede yüksek başarı sergiliyor.
Buna mukabil irade kasları zayıf kalan ve oto-kontrol mekanizması geliştiremeyen bireyler, riskli ortamlarda rüzgara kapılmaktan kurtulamıyor.
Disiplinsiz bir zihin yapısı, en küçük çekim alanında dahi mevcut partnerliği tehlikeye atabiliyor.
Öz denetim becerisi gelişmeyen bireylerde sadakat, pamuk ipliğine bağlı kırılgan bir yapı gösteriyor.
Sadakatsizlik eyleminde bulunan kimi şahıslar, yaptıkları hatanın ardından samimi bir vicdan azabı ve derin bir suçluluk yaşayabiliyor.
Ne var ki uzmanlar, sadece pişmanlık duymanın yerleşik bir davranış modelini dönüştürmeye tek başına yetmediğini açıkça savunuyor.
Ruh sağlığı uzmanları, gerçek bir dönüşüm sağlanması için kişinin kendi bilinçdışı kalıplarını çözmesi, eylemlerinin sorumluluğunu eksiksiz üstlenmesi ve mutlaka profesyonel bir psikoterapi desteği alması gerektiğini öğütlüyor.
Aksi takdirde, gözyaşlarıyla biten her kriz yeni bir ihanet perdesinin açılmasıyla son buluyor.
Türkiye'nin 'Nasılsın' yalanı! Herkes 'İyiyim' diyor ama kimse inanmıyor
