Avrupa'da gaz fiyatı varsayımları enerji yatırımlarındaki belirsizliği büyütüyor

Avrupa'da enerji modellerinde kullanılan doğal gaz fiyatı varsayımları ile piyasadaki gerçekleşmeler arasındaki fark, uzun vadeli enerji yatırımlarında belirsizliğin daha geniş senaryolarla ele alınması gerektiği tartışmasını öne çıkarıyor. Hollanda'nın KEV 2026 görünümünde 2030'ların büyük bölümünde toptan gaz fiyatı için metreküp başına yaklaşık 0,20-0,25 euro varsayılırken, Eylül 2026 sonunda Hollanda TTF gazı megavatsaat başına yaklaşık 72 eurodan işlem gördü. Bu seviye metreküp başına yaklaşık 0,70 euroya, yani modeldeki uzun vadeli merkezi varsayımın yaklaşık üç katına karşılık geliyor. Gaz fiyatında geniş belirsizlik aralığı Enerji modelleri, hanehalkı faturaları, sanayi rekabetçiliği, elektrik fiyatları ve karbonsuzlaşmanın maliyetini hesaplamak için bir gaz fiyatı varsayımına ihtiyaç duyuyor. Ancak Avrupa gaz fiyatları hava koşulları, depolama seviyeleri, Asya talebi, LNG ihracat kapasitesi, boru hattı arızaları, yaptırımlar, savaşlar, nakliye rotaları, döviz hareketleri ve tedarikçi davranışlarından etkileniyor. 2022'de Rusya'dan gelen arzın azalması TTF fiyatlarını 300 euro/MWh'nin üzerine taşımıştı. 2026 başında küresel LNG arzındaki artışın piyasayı rahatlatması beklenirken, Uluslararası Enerji Ajansı güçlü LNG büyümesinin arz güvenliği ve erişilebilirliği destekleyebileceğini, buna karşılık hava koşulları ve jeopolitiğin yeniden oynaklık yaratabileceğini belirtti. Orta Doğu'daki kriz sırasında Hürmüz Boğazı üzerinden LNG akışlarının aksamasıyla Eylül ayında Avrupa'nın gösterge gaz fiyatı yeniden 70 euro/MWh'nin üzerine çıktı ve bir yıl önceki seviyesinin iki katından fazlasına ulaştı. Gaz varsayımı yatırım kararlarını değiştiriyor Gaz fiyatının kalıcı olarak 20-25 euro/MWh düzeyine döneceği varsayımında gaz kazanı, gaz türbini veya sanayi fırını daha düşük maliyetli görünebilir. Aynı senaryoda ısı pompası, batarya, termal depolama veya yenilenebilir enerji sözleşmelerinin yüksek ilk yatırım maliyetlerini gerekçelendirmesi daha zor hale geliyor. Gazın 60-80 euro/MWh seviyesinde kalması veya dönemsel olarak daha yüksek seviyelere çıkması durumunda ise enerji verimliliği, elektrifikasyon, yenilenebilir üretim ve depolama yatırımlarının ekonomik görünümü değişiyor. Gazdaki oynaklık elektrik maliyetlerine de yansıyor Gaz fiyatlarındaki oynaklık yalnızca gaz piyasasıyla sınırlı kalmıyor; hanehalkı ısınma faturaları, sanayi maliyetleri, enflasyon ve kamu bütçelerine de yansıyor. Gaz yakıtlı santrallerin toptan elektrik piyasasında sıklıkla marjinal fiyatı belirlemesi nedeniyle etkiler elektrik tüketicilerine de ulaşıyor. Avrupa Çevre Ajansı'nın hesaplamasına göre gaz fiyatlarındaki oynaklık, yalnızca 2026'nın ilk 16 haftasında AB'nin toptan elektrik faturasına yaklaşık 13 milyar euro ekledi. 2010'dan bu yana kurulan yenilenebilir enerji kapasitesinin ise aynı dönemde, yenilenebilir yatırımların artmadığı bir sisteme kıyasla yaklaşık 29 milyar euro tasarruf sağladığı tahmin edildi.