Kaynak, Muhammed Ali Yigit/Anadolu via Getty Images
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) enflasyon verilerini duyurdu. Buna göre eylülde aylık enflasyon %1,84 ve yıllık enflasyon %29,73 olarak gerçekleşti.
Akademisyenlerden oluşan bağımsız Enflasyon Araştırma Grubu'na (ENAG) göre ise eylül enflasyonu aylık %2,10 olurken yıllık enflasyon %46,61 olarak hesaplandı.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, resmi TÜİK verileri üzerinden yaptığı değerlendirmede, yıllık enflasyonun 57 ay sonra %30'un altına gerilediğini söyledi.
Şimşek sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, "Dezenflasyon ulaştırma hariç genele yayılıyor" dedi.
TÜİK'ten yapılan açıklamaya göre eylül ayında en yüksek fiyat artışı %14,19 ile eğitim grubunda kaydedildi.
Eğitimi %3,98 ile giyim ve ayakkabı, %3,40 ile sigorta ve finansal hizmetler izledi. Ulaştırmada fiyatlar %2,79, konutta ise %2,71 yükseldi.
Gıda ve alkolsüz içecekler ise %0,20 ile fiyatların gerilediği tek ana harcama grubu oldu.
Ağırlıklarına göre aylık enflasyona en yüksek katkı 0,49 puanla ulaştırmadan geldi.
Konut 0,33 puan, eğitim 0,30 puan, giyim ve ayakkabı 0,26 puan katkı yaptı. Gıda ve alkolsüz içeceklerdeki düşüş ise aylık enflasyonu 0,05 puan aşağı çekti.
Şimşek, Merkez Bankası'nın savaş olmasaydı enflasyonun bu yıl yedi puan daha düşük olacağı yönünde bir hesaplaması olduğunu da sözlerine ekledi.
Enerji ve konut fiyatlarına ilişkin değerlendirmesinde ise Şimşek, mazottan sonra benzinde de eşel mobil uygulamasından kademeli olarak çıkıldığını hatırlattı.
"Konut ve gıda arzını artırmaya yönelik politikalarımıza devam ediyoruz. 2027 yılında başta kira ve eğitim olmak üzere hizmet enflasyonunda ataletin azalması ve emtia fiyat artış etkilerinin zayıflaması enflasyondaki düşüşe katkı sağlayacaktır" ifadesini kullandı.
Ağustos ayında TÜİK yıllık enflasyonu %31,5; ENAG ise %49,03 olarak hesaplamıştı.
Ekonomistlerin ortak gündemi yıllık enflasyonun %30'un altına inmesi oldu.
Ekonomi gazetecisi Alaattin Aktaş ise ironili bir biçimde yıllık enflasyona yüzde 30'un altına düşmesine yönelik sevince atıfla "5 Ekim kesin bayram ilan edilmeli!" dedi.
Finans uzmanı Caner Özdurak, ülke geneli verilerin aksine büyükşehirlerdeki enflasyonun daha büyük etkileri olduğunu söyledi.
X hesabından yaptığı paylaşımlarda Özdurak, İstanbul Ticaret Odası (İTO) verilerini ortaya koyarak, metropollerde "çalışan yoksulluğunun" yaşandığını ifade etti.
Ekonomist Banu Kıvcı Tokalı "Aylık enflasyonda yüzde2 testi yine geçildi; ancak faiz kararı testi devam ediyor" yorumunda bulundu.
TCMB'nin geçen ayın faiz kararına dair toplantı özetinde, hizmet enflasyonunda iyimser gelişmeye karşı temkinli olunması gerektiği uyarısının "gözden kaçırılmaması gerektiğini" düşünen Kıvcı Tokalı şunları yazdı:
"Olumlu Eylül enflasyon verisini dezenflasyon süreci açısından önemsiyoruz; ancak bu ayın faiz indirim kararı açısından henüz yeterli bulmuyoruz.
"Özellikle, içeride fon krizi çerçevesinde alınan likidite önlemlerinin yansımalarını ve yatırım tercihlerinin yeni yönünü, dışarıda da tahvil piyasalarında artan kırılganlıkları gözlemleme ihtiyacı doğrultusunda, toplantı tarihine kadar temkinli bir yaklaşımın gerektiğini düşünüyoruz."
Finansal analist Tunç Şatıroğlu ise Mehmet Şimşek'in "dezenflasyon" yorumuna katılmadığını belirterek şunları söyledi:
"Tam 66 aydır enflasyon Naci Ağbal'ın görevden alındığı Mart 2021'deki %16,19 seviyesinin üzerinde bulunuyor.
"Aritmetik olarak dezenflasyon süreci başladı diyebilmek için öncelikle enflasyonun %16'nın altına düşmesi gerekiyor."
Memur Sen ve Eğitim Sen Genel Başkanı Ali Yalçın da verilerle ilgili açıklamasında, kamu görevlileri ve emeklilerin maaşlarının yüksek enflasyon karşısında erimeye devam ettiğini vurguladı.
Yalçın, gıda, kira, ulaşım ve enerji maliyetlerindeki yükselişin yanı sıra doğalgazdaki kademeli tarife uygulaması ve eğitim harcamalarının da sabit gelirlilerin bütçesi üzerindeki yükü ağırlaştırdığını söyledi.
Bu nedenle kamu görevlileri ve emeklilerin alım gücünün korunması, gelir kayıplarının telafi edilmesi, seyyanen zam yapılması ve kamu personel sisteminde kapsamlı reformların hayata geçirilmesi çağrısında bulunuldu.
Eylül ayı için Bloomberg HT'nin düzenlediği enflasyon anketine katılan 19 kurumun medyan beklentisi aylık %2,2 şeklindeydi.
Yıllık enflasyonun ise ağustosa göre düşmesi ve %30,30 olması bekleniyordu.
Ankete göre, 2026 yıl sonu için beklenti %29,7 ve 2027 yılı için tahmin %24 olarak açıklandı.
Öte yandan AA Finans'ın 20 ekonomistin katıldığı anketinde eylül aylık enflasyon beklentilerinin ortalaması %2,18 oldu.
Ekonomistlerin beklentileri %1,90 ile %2,60 arasındaydı.
Ankette yıllık enflasyon beklenti ortalaması ise %29,66 oldu.
İTO verilerine göre İstanbul'da eylülde perakende fiyatlarda aylık enflasyon %2,11 olarak açıklandı. Ağustos'ta aylık enflasyon %1,66'di.
İstanbul'da perakende fiyatlarda yıllık enflasyon ise %33,55 oldu. Ağustos'ta %34,96 olarak açıklanmıştı.