Ünlü şarkıcı Can Bonomo, uzun süredir tedavi gören babası Yaşar Bonomo'nun vefatıyla sarsıldı. Babasının kaybını sosyal medya hesabından duygusal bir mesajla duyuran sanatçı, paylaştığı veda notu sonrasında beklemediği bir tepkiyle karşı karşıya kaldı.
Babasına hitaben, "Canım babam, biricik arkadaşım Yaşar Bonomo'yu bugün yolcu ettik. Çok yazdım onunla ilgili bugüne kadar. Daha da yazarım. İnce ruhlu, çocuk kalpli, delikanlı babam benim. Senin oğlun olmak, seninle beraber büyümek bir şerefti benim için. Devrin daim olsun... Gözün arkada kalmasın. Top bende" ifadelerini kullanan sanatçı, taziye mesajlarının yanında çok sayıda eleştirel yoruma da maruz kaldı.
Takipçilerinin taziye mesajı yerine "devrin daim olsun" kalıbına takılarak eleştiriler sıralamasına sessiz kalamayan 39 yaşındaki müzisyen, tepkisini "İçime atacak değilim, görün bunları" sözleriyle dile getirdi.
Eleştirilerin ardından bir açıklama metni yayımlayan Bonomo, cümlenin arkasındaki yüzyıllık inanç felsefesini ve kültürel arka planı aktararak şu satırlara yer verdi:
"Devri daim olsun" yalnızca bir temenni değil, yüzyılların tasavvufi düşüncesini ve Alevi-Bektaşi geleneğinin varoluşa bakışını taşıyan bir ifadedir.
Tasavvufta "devir" kavramı, varlığın Hak'tan gelip yine Hakk'a dönüşünü açıklayan köklü bir anlayışa dayanır. Bu düşüncede varoluş, yalnızca doğumla başlayıp ölümle sonlanan doğrusal bir süreç olarak ele alınmaz. Varlığın kaynağından zuhur etmesi, farklı mertebelerden geçmesi ve nihayetinde aslına yönelmesi, manevi bir yolculuk olarak yorumlanır. Bu anlayış, tasavvuf edebiyatında "devriyye" adı verilen şiirlerle de yüzyıllar boyunca işlenmiştir.
Alevi-Bektaşi öğretisinde ise ölüm, yalnızca biyolojik yaşamın sona ermesiyle açıklanmaz. "Hakk'a yürümek", "don değiştirmek" ve "devri daim olmak" gibi ifadeler; canın sürekliliğine, varlığın dönüşümüne ve insanın geldiği öze yönelişine ilişkin inançlarla bağlantılıdır. Elbette bu kavramların yorumlanışı gelenekler arasında farklılık gösterebilir.
Bu nedenle "devri daim olsun" sözü, sıradan bir kelime birleşiminden çok daha fazlasıdır. İçinde bir inanç dünyası, kültürel hafıza, varoluş felsefesi ve insana duyulan saygıyı barındırır.
Bir kültürün kavramlarına yabancı olmak son derece doğaldır. Ancak bir ifadenin anlamını bilmemekle, o ifadeyi kendi sınırlı bilgi dünyamız üzerinden değersizleştirmek arasında ciddi bir fark vardır.
Kültürel çoğulculuk yalnızca farklı kimliklerin varlığını kabul etmek değildir; o kimliklerin dünyayı anlamlandırma biçimlerine de saygı duyabilmektir.
Çünkü bazen birkaç kelimenin ardında yüzyılların düşünsel birikimi vardır. Ve insanın bilmediği her şey, anlamsız değildir.
