Kaynak, Amir Levy/Getty Images
İsrailliler, ülke tarihindeki en kritik seçimlerden biri olarak görülen seçim için sandık başında.
Bu, 7 Ekim 2023'te Hamas öncülüğünde İsrail'e düzenlenen saldırıların ve ardından Gazze, İran, Lübnan, Suriye ve Yemen'de yaşanan savaşlarla çatışmaların ardından yapılan ilk seçim.
Yerel saatle sabah 08.00'de başlayan oy verme işlemi akşam 22.00'de sona erecek. Ardından oyların sayımına başlanacak.
İsrail parlamentosu olan Knesset'te 120 sandalye bulunuyor.
Bir hükümetin çoğunluğu sağlayabilmesi için 61 sandalyeye sahip olması gerekiyor.
İsrail'de nispi temsil sistemi uygulanıyor. Bu nedenle hükümetler bugüne kadar her zaman birden fazla partiden oluşan koalisyonlar tarafından kuruldu.
23 Ekim Cuma günü yayımlanan anketlere göre seçimde hiçbir ana adayın kesin zafer elde etmesi beklenmiyor.
Görevdeki Başbakan Binyamin Netanyahu ile İsrail ordusu eski komutanlarından Gadi Eisenkot arasında başbakanlık için oldukça yakın bir yarış var.
Bu da seçimin ardından haftalar hatta aylar sürebilecek siyasi pazarlıkların yaşanabileceği anlamına geliyor.
Hiçbir blok çoğunluğu sağlayamazsa, azınlık hükümetinin göreve gelmesi mümkün olabilir. Bunun da gerçekleşmemesi halinde yeniden seçimlere gidilebilir.
Bu durumda Netanyahu, seçimler yapılana kadar geçici başbakan olarak görevini sürdürür.
Seçim günü yerel saatle 22.00'de İsrailli yayın kuruluşları sandık çıkış anketlerini yayımlayacak.
Bu anketler oy verme eğiliminin yönüne ilişkin bir fikir verecek olsa da sonuçlar önemli ölçüde farklılık gösterebilir.
İlk sonuçların ertesi gün açıklanması, resmi sonuçların ise 4 Kasım'da yayımlanması bekleniyor.
Bunun ardından Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, parti liderleriyle yapacağı görüşmelerden sonra, hükümeti kurma şansının en yüksek olduğuna inandığı lideri görevlendirecek.
Bu süreç bir aydan uzun sürebiliyor ve başarısız olması halinde cumhurbaşkanı başka bir liderden hükümet kurmayı denemesini isteyebiliyor.
Bunun da sonuç vermemesi halinde Knesset (İsrail parlamentosu) üyeleri, üçüncü bir lidere hükümet kurma görevi verilmesi için cumhurbaşkanına başvurabiliyor. Bu girişimin de başarısız olması durumunda yeniden seçimlere gidiliyor.
İsrail'de partilerin birarada çalışmakta tekrar tekrar zorlanması nedeniyle 2019 ile 2022 yılları arasında beş ayrı seçim yapılmıştı.
Seçimler genellikle Eisenkot ile Netanyahu arasında geçecek gibi sunulsa da, partisinin koalisyona desteğini esirgeyen bir başka liderin iktidara gelmesi de mümkün.
ABD merkezli Foundation for Electoral Systems derneğine göre İsrail'de kayıtlı seçmen sayısı 7,3 milyonun üzerinde.
İsrail, yurt dışından oy kullanılmasına izin vermediği için 70 bin İsraillinin seçim için ülkelerine döndüğü de bildirildi.
AID Koalisyonu, bu seçmenlerin yaklaşık yarısının ABD'den, geri kalanının ise Avrupa, Kanada, Avustralya ve Yeni Zelanda'dan geldiğini belirtiyor.
Yüz binlerce İsrailli asker ve yedek asker de oy kullanacak, ancak bu oyların çoğunun sayımına çarşamba gününe kadar başlanmayacak; bu da, sözkonusu kesimden güçlü destek aldığı düşünülen sağ partiler için geç bir avantaj anlamına gelebilir.
Uluslararası Af Örgütü seçimden önce yayımladığı raporda, İsrail'in politikalarından etkilenen milyonlarca kişinin oy kullanma hakkı olmadığına dikkat çekti.
Buna göre Doğu Kudüs'ün ilhak edilmiş bölgelerinde, Batı Şeria'nın geri kalanında ve Gazze Şeridi'nde yaşayanlar da dahil olmak üzere İsrail'in doğrudan kontrolü altındaki milyonlarca kişi oy kullanamayacak.
Buna karşılık, İsrail'in yasadışı yerleşimlerinde sandıklar kurulacak.
Seçimlerin ilk birkaç saatinde 1,2 milyondan fazla seçmenin sandığa gittiği bildirildi.
