Kaynak, Fatih Aktas/Anadolu Agency/Getty Images)
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres'in görev süresi 31 Aralık 2026'da sona erecek. Yerine kimin seçileceğine dair yarışa Türkiye de katıldı.
31 Ekim'de adaylık başvurusunu yaptığı açıklayan Türkiye, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) Genel Sekreteri görevini yürüten Feridun Sinirlioğlu'na güveniyor.
2025 sonunda başlayan adaylık belirlenmesi süreci artık son düzlükte. Türkiye'nin adaylık mektubu 30 Ekim'de, yedinci tur oylamaların sonuçlanmasının hemen ardından verildi.
Yedinci turda da hiçbir aday üzerinde uzlaşı sağlanamadı.
Ankara yarıştaki kilitlenmenin yeni adaylar için alan açtığı değerlendirmesini yaptı.
Peki Türkiye'nin adayı Feridun Sinirlioğlu kim ve yarışta şansı ne?
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri teknik olarak BM Genel Kurulu tarafından seçilse de sürecin belirleyici aşaması BM Güvenlik Konseyi'ndeki oylamalar.
Ülkeler aday gösteriyor, adaylar üye devletlerle görüşüyor ve ardından dosya Güvenlik Konseyi'ne gidiyor.
Konsey üyeleri seçimden önce bir dizi gayriresmi "yoklama oylaması" (straw poll) yapıyor.
Üyeler her aday için "destekliyorum", "desteklemiyorum" veya "görüşüm yok" seçeneklerinden birini işaretliyor.
Bir adayın seçilebilmesi için Güvenlik Konseyi'nde en az dokuz destek alması ve daimi üyelerden hiçbirinin vetosuyla karşılaşmaması gerekiyor.
Yani BM'nin veto yetkisine sahip beş daimi üyesi ABD, Rusya, Çin, İngiltere ve Fransa'nın tutumu süreçte belirleyici rol oynuyor.
Türkiye'nin adaylık mektubunu iletmesinden önce yarışta yedi aday bulunuyordu.
Bunlar arasında, Kosta Rika'dan Rebeca Grynspan ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın (IAEA) Arjantili Başkanı Rafael Grossi gibi isimler öne çıkıyor.
BM'nin bugüne kadar hiç kadın genel sekreteri olmamasının, güçlü kadın adaylar için avantaj sağlaması bekleniyor.
Yarışın şu ana kadarki favorisi Kosta Rika'nın eski başkan yardımcısı Rebeca Grynspan oldu. BM Ticaret ve Kalkınma Konferansı Başkanı olarak görev yapıyor.
Kalkınma, yoksullukla mücadele ve uluslararası finans alanlarındaki deneyimi nedeniyle özellikle Küresel Güney ülkelerinde güçlü bir profile sahip.
30 Ekim'deki yedinci yoklama oylamasında, 11 destek oyu alsa da daha önce daimi üyelerden gelen olumsuz oylarla karşılaşmıştı. Bu nedenle yarışta lider olsa da kazanması kesin değil.
Kaynak, Mahmud HAMS / AFP / Getty Images)
Rafael Grossi, yarışın başında birçok diplomat tarafından favoriler arasında gösteriliyordu. Özellikle İran'ın nükleer programı ve Ukrayna'daki nükleer tesisler konusunda yürüttüğü diplomasi sonrasında dünya çapında tanınan bir isim haline geldi.
Eski Guyana dışişleri bakanı ve uzun yıllar BM nezdinde diplomat olarak görev yapan Carolyn Rodrigues-Birkett, kamuoyunda diğer adaylar kadar görünür olmasa da oylamalarda güçlü performans gösterdi.
Son oylamada Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) adayı Lana Nusseibeh'in önünde üçüncü sırada yer aldı. Ancak o da daimi üyelerden olumsuz oy alanlar arasında.
Eski BAE BM Daimi Temsilcisi olan Lana Nusseibeh, Körfez İşbirliği Konseyi (GCC)'nin desteğini almasıyla öne çıkıyor. Oylamalarda ilk sıralara yükselse de güçlü bir ivme yakalayamadı.
Adaylık süreci Kasım 2025'te başladı. Guterres'in görev süresinin sona ermesine haftalar kala yarış son aşamaya girmiş durumda.
Türkiye ise önce yarışın kilitlenip kilitlenmediğini görmek istedi.
Türkiye'nin adaylık başvurusunu yapan BM Daimi Temsilcisi Büyükelçi Ahmet Yıldız, başvuruyu, şu ana kadar mutabık kalınan bir aday çıkmaması üzerine yaptıklarını söyledi.
Anadolu Ajansı'na konuşan Yıldız, Türkiye'nin BM'nin işini kolaylaştırmak için Sinirlioğlu'nu aday gösterdiğini belirtti.
Bu seçimde adayın Latin Amerika ve Karayipler bölgesinden çıkması konusundaki yerleşik uygulamaya "saygı duyduklarını, bu nedenle bugüne kadar beklediklerini" kaydetti.
Son dönemde Türkiye ve Azerbaycan arasındaki ilişkilerde BM Genel Sekreteri adaylığının yeni bir gerilim unsuru olduğu yorumları yapıldı.
Azerbaycan Haber Ajansı (APA), 30 Ekim'de yayımladığı bir analizde, Türk medyasında Azerbaycan'ın BAE'nin adayı Lana Zaki Nusseibeh'i desteklediği yönündeki yorumları eleştirdi.
Analizde, Türkiye'nin o tarihte henüz resmi aday göstermediği belirtildi ve ülkenin BAE'ye karşı diplomatik nezaket çerçevesinde tutum gösterdiği kaydedildi.
Ancak analizde Feridun Sinirlioğlu'nun geçmişte Ermenistan ile normalleşme sürecini destekleyen diplomatlar arasında yer aldığı ve Azerbaycan'ın çıkarlarını yeterince gözetmediği öne sürüldü. Yazıda bu nedenle Sinirlioğlu'na yönelik eleştiriler de dile getirildi.
Türkiye'nin adaylığını resmen açıklamasının ardından Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Ayhan Hacızade, Bakü'nün Sinirlioğlu'nun BM Genel Sekreterliği adaylığını "memnuniyetle karşıladığını" duyurdu.
Hacızade, adayların diplomatik deneyimleri, tarafsızlıkları ve uzlaşı sağlayabilme becerileri temelinde değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Resmi biyografisine göre Sinirlioğlu, Aralık 2024'te göreve başladığı AGİT'in sekizinci Genel Sekreteri.
Sinirlioğlu, bu görevinden önce 2016-2023 yılları arasında Türkiye'nin BM Daimi Temsilcisi olarak görev yaptı.
2023 yılında, BM Genel Sekreteri Antonio Guterres tarafından, BM Güvenlik Konseyi'nin kararıyla yetkilendirilen bağımsız değerlendirme süreci için BM Özel Koordinatörü olarak atandı.
Sinirlioğlu, 2015 yılındaki geçici hükümette Türkiye Dışişleri Bakanı olarak görev aldı, ayrıca 2009-2015 ve 2015-2016 yılları arasında Türkiye Dışişleri Bakanlığı Müsteşarı olarak çalıştı.
Sinirlioğlu, doktora derecesini Boğaziçi Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü'nden aldı.
Lisans eğitimini ise Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nde tamamladı.
