Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Kuzey Karolina Üniversitesi Chapel Hill yerleşkesinde görev yapan araştırmacılar, erken ergenlik çağındaki 2 bin 300 ortaokul öğrencisinin yapay zekayla ilişkisini ve ruh sağlığını inceledi.
OpenAI ve Meta gibi küresel teknoloji şirketlerinin sunduğu uygulamalar insanların ne giyeceğinden nerede yemek yiyeceğine kadar tüm gündelik kararlara yerleşti.
Ergenler arasında hızla yayılan yapay zeka arkadaşı kavramı anne ve babaların endişelerini her geçen gün artırdı.
Common Sense Media tarafından geçen yıl yapılan anket, gençlerin yarısından fazlasının ayda en az birkaç kez yapay zeka arkadaşıyla sohbet ettiğini belgeledi.
Aynı ankette yer alan verilere göre her üç gençten biri ciddi meseleleri gerçek insanlar yerine yapay zekaya açmayı tercih etti.
Kendi ürettiği hatalı verilerle beslenen yapay zeka, internette geri dönülemez krize yol açacak
Uzmanlar sohbet robotlarının çocuklara tehlikeli tavsiyeler verebildiğine ve müstehcen diyaloglara girebildiğine işaret etti.
Nisan 2025 tarihinde henüz 16 yaşındaki Adam Raine, ChatGPT ile duygusal bir bağ kurup yazıştıktan sonra hayatına son verdi.
Yaşanan trajik olayların ardından bazı uzmanlar ailelere çocukların yapay zeka arkadaşlarına erişimini tamamen kesmesini önerdi.
Kuzey Karolina Üniversitesi Chapel Hill araştırması, erken ergenlik dönemindeki çocuklarda yapay zeka arkadaşı kullanımıyla zihinsel sağlık sorunları arasında belirgin bir bağ kurdu.
İncelenen 2 bin 300 öğrenci arasında yapay zekayı daha sık kullanan çocukların kendilerini çok daha yalnız hissettiği saptandı.
Psikoloji ve sinirbilim alanında çalışmalar yürüten akademisyen Anne Maheux, Vox muhabiri Adam Clark Estes'in çocukların yapay zeka kullanımına dair sorularını yanıtladı.
Araştırmanın somut bulgularını ve çocukların bu araçlara yönelme gerekçelerini aktaran Anne Maheux, şu ifadeleri kaydetti:
"Ortaokul öğrencilerinin yalnızlığı yapay zekayı kullandıktan sonra artıyor.
Çocuklar yapay zeka sohbet robotuna arkadaşım demeye başlayınca yapay zeka arkadaşı nitelemesini kullanıyoruz.
Şu anda birçok çocuk bunu deneyimliyor; hepsi ya da çoğunluğu böyle yapıyor demiyorum ki bu iyi bir haber.
İnsanların yapay zekayla ilk kez yazışırkenki amacı arkadaşlık ya da duygusal bağ geliştirmek değil, çoğu kişi sırf meraktan ya da bir sorunun yanıtını bulmak için başvuruyor.
Fakat bu merak gündelik hayatla ya da insan ilişkileriyle ilgili tavsiyeler almaya evrildikçe işler duygusallaşıyor.
Özellikle yakın arkadaşı olmayan ya da internet dışında pek bir çevreye sahip bulunmayan çocuklar için bu araçlar bir hayli cazip görünüyor.
Ortaokul öğrencilerinin yapay zeka arkadaşlarıyla duygusal yakınlığa benzer bir bağ kurması zamanla yalnızlıklarını tırmandırıyor.
Bu araçlara halihazırda yalnız hisseden çocuklar başvuruyor ve neticede giderek daha yalnız kalıyorlar."
Yapay zeka botuna kötü davrananların sohbet ekranı kapatılıyor
ABD'li ortaokul çağındaki çocukların yaklaşık yüzde 15 ile 20'sinin yapay zekayı haftada birkaç kez kullandığı belirlendi.
Uzmanlara göre çocukların dijital dünyada yapay zekaya sığınmasında ve yalnızlaşmasında şu etkenler öne çıkıyor:
— Sosyal anksiyete sorunları ve iletişim kurmakta zorlanma
— Akranlar arasında yetersiz kalan sosyal beceriler
— Aile içi sorunlara ve gerginliklere maruz kalma
— Destekleyici sosyal ve pedagojik kaynaklara yeterince ulaşamama
Anne Maheux, teknolojinin yanı sıra insan biyolojisinin bu süreçteki hassasiyetine dikkat çekerek değerlendirmelerini şöyle sürdürdü:
"Ergenlik dönemindeki çocuklar sosyal bilgiye ve sosyal ödüle karşı nörobiyolojik olarak epey hassas bir yapıda bulunuyor.
Sohbet etmeyi, göz teması kurmayı, beden dilini ve duyguları okumayı, bir başkasının gözünden dünyayı anlamayı bu dönemde öğreniyorlar.
Yapay zeka bunların bir kısmını hiçbir zaman sunamayacak; çünkü empati kuramıyor, şefkat duyamıyor ve olsa olsa taklit edebiliyor.
Robotlar şu anda dalkavukça davranacak biçimde ve son derece uysal bir tasarımla üretiliyor.
Bu durum çocukların normal bir insan ilişkisinin doğasına aykırı beklentiler ve algılar geliştirmesine yol açabiliyor.
Oysa bilimsel araştırmalar insanların ilişkilerdeki sürtüşmeye ihtiyaç duyduğunu kanıtlıyor.
Yapay zeka hemen her sorunumuza zahmetsiz bir çözüm sunuyor ve anlık rahatlama sağladığı için insanlar tekrar tekrar ona koşuyor.
Fakat uzun vadede sosyal becerilerimizin yanı sıra sıradan bir hayat sürmenin gündelik sıkıntılarına katlanma becerimizi köreltiyor."
Ebeveynlerin çocukların sohbet robotlarını kullanmasına izin verip vermemesi gerektiği sorusunu yanıtlayan Anne Maheux, tavrını kesin bir dille özetledi:
Bir çocuğun gelişip serpilebilmesi için hangi koşullara ihtiyaç duyduğu onlarca yıllık bilimsel araştırmalarla ortada duruyor.
Elimizdeki verilere göre yapay zekanın riskleri faydalarından çok daha fazla.
Eğer ebeveyn olsaydım, ben ya da güvendiğim biri yanında bulunmadıkça çocuğumun hiçbir şekilde yapay zeka sohbet robotu kullanmasına izin vermezdim.
Ayrıca çocuğumla yapay zekanın risklerini ve faydalarını açık açık konuşurdum.
Çocukların başka insanlarla etkileşmesi gerekiyor, bu kadar basit.
Bugün herkesin kolayca erişebildiği sohbet robotları halihazırda kırılgan insanlara, özellikle de çocuklara zarar veriyor."
Ailelerin çocuklara hata yapabilecekleri güvenli alanlar açmasını ve teknoloji şirketlerinin dikkat sömürüsünü onlara anlatmasını tavsiye etti.
Yapay zeka yüzünden işsizlik 10 yıl içinde üç katına çıkabilir
