Avrupa kıtasındaki çok sayıda ülke, bu hafta sonu yaz saati uygulamasını sonlandırarak saat akreplerini bir saat geri almaya hazırlanıyor.
Güneşin gökyüzündeki doğal konumuyla çok daha uyumlu olan kış saatine, yani standart saat düzenine dönüş adımı yeniden atılıyor.
Yılda iki kez ilkbahar ve sonbahar aylarında tekrarlanan bu uygulamanın kaldırılması yönünde sayısız girişim gündeme gelmesine rağmen, saatler hâlâ ileri ve geri alınmaya devam ediyor.
Mevsimsel saat değişikliği ilk olarak Birinci Dünya Savaşı döneminde enerji tasarrufu sağlama amacıyla hayata geçti ve 1970'li yıllarda dünyanın pek çok ülkesinde kabul gördü.
Sağlık alanında çalışan araştırmacılar ise özellikle ilkbahar dönemindeki saat değişiminin insan bedeninde tetiklediği ciddi risklere dikkat çekiyor.
Mevcut düzenlemeyi sürdürme ya da terk etme kararı uzmanlara göre sadece bir başlangıç niteliği taşıyor.
AB ülkeleri, Avrupa Parlamentosu'nun kararını tanımadı: Saatler yine geri alınıyor
Euronews'te yer alan habere göre, yaz saati uygulamasının insan sağlığı üzerindeki etkilerini inceleyen kapsamlı analizin başyazarı olan British Columbia Üniversitesi Psikiyatri Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Raymond Lam, sorunun derinliğine işaret ediyor.
Konuya ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:
"Saat değişikliğini bitirmek bir sorunu çözüyor ama yeni bir soruyu da beraberinde getiriyor: Yıl boyunca hangi saat diliminde yaşamalıyız?
Bilimsel kanıtlar standart saatten yana; bunun başlıca nedeni de sabah ışığının biyolojik saatlerimiz, uykumuz ve ruh hali için hayati öneme sahip olması."
Tartışılan iki saat diliminin de kendine özgü avantajları ve dezavantajları bulunuyor.
Kalıcı yaz saati tercihi akşam saatlerinde gün ışığını uzatarak sosyal yaşama, serbest zaman aktivitelerine, iş dönüşlerine ve ticari hareketliliğe katkı sağlıyor.
Fakat bu tercih, güneşin kış aylarında tam bir saat daha geç doğması gerçeğini doğuruyor.
Sabah ışığından mahrum kalan milyonlarca vatandaş kışın uyanırken, okula giderken ve işe yetişirken zifiri karanlıkta kalıyor.
Analiz raporunda yer alan iki temel seçeneğin karşılaştırmalı etkileri şu şekilde sıralanıyor:
— Kalıcı yaz saati: Akşam saatlerini aydınlık kılarak sosyal aktiviteleri ve ekonomik hareketliliği destekliyor ancak kış sabahlarını karanlığa gömüyor.
— Kalıcı standart saat: Güneşin doğuşunu erkene çekerek insan bedeninin doğal sirkadiyen ritmiyle tam bir uyum yakalıyor.
— Sabah aydınlığı avantajı: Erken saatte gün ışığına maruz kalmak biyolojik saatin geri kalmasını önleyerek uykululuk halini dağıtıyor.
— Zihinsel ve fiziksel sağlık: Güneşle senkronize başlayan bir gün hem uyku kalitesini hem de genel ruh sağlığını doğrudan güçlendiriyor.
Türkiye'deki gibi olacak: ABD'de kalıcı yaz saati teklifi meclisten geçti
Kanada'daki Simon Fraser Üniversitesi Psikoloji Bölümü'nden Prof. Dr. Ralph Mistlberger, sabahın erken saatlerinde alınan ışığın insan biyolojisi için vazgeçilmez olduğunu belirtti.
İnsan vücudunun çalışma sistemini şu sözlerle açıkladı:
"Biyolojik saatlerimizin 24 saatlik günle uyumlu kalması için sabah ışığına ihtiyacı var.
Kalıcı yaz saati uygulaması, özellikle kış sabahlarının zaten en karanlık olduğu dönemde bu ışığı bir saat geciktiriyor."
Kalıcı standart saat düzeni, kış aylarında erken doğan güneşi koruyarak iç saatin dış dünyayla senkron kalmasını sağlayan doğal bir biyolojik ritim sunuyor.
Hazırlanan tıp analizi, erken saatte alınan gün ışığının vücut saatinin doğal gecikme eğilimini telafi ettiğini ve uyanıklık seviyesini artırdığını kanıtlıyor.
Tüm bilimsel veriler, insan sağlığı ve biyolojik denge açısından en doğru tercihin standart saat olduğunu gösteriyor.
Vancouver Coastal Health kurumunda halk sağlığı sorumlusu olarak görev yapan Dr. Alexandra Choi, saat seçiminin idari bir meseleden çok daha fazlası olduğunu vurguluyor.
Hükümetlerin alacağı kararların doğrudan bir sağlık meselesi olduğunu şu ifadelerle dile getirdi:
"Zaman politikası aynı zamanda bir halk sağlığı politikasıdır.
Hükümetler kalıcı yaz saatini tercih edecekse, ilk kış gelmeden sonuçlarına hazırlıklı olmalı; daha güvenli sabah yolculuklarından esnek mesai başlangıçlarına, uyku, ruh sağlığı ve yaralanmaların izlenmesine kadar kapsamlı önlemler planlamalı."
Türkiye'de yaz-kış saati uygulaması meğer 1970'lerdeki o krizden sonra başlamış
