Kaynak, Alessandro Rota/ Getty Images
Türkiye Cumhuriyeti ve Irak Cumhuriyeti ortak bir açıklama yaparak, eylül sonunda karar verildiği üzere Başika üssünün Irak güçlerine devredilmesi sürecinin başlatılacağını duyurdu.
Musul yakınlarındaki Başika üssü, 2015'ten bu yana Türk Silahlı Kuvvetleri'nin (TSK) kontrolündeydi.
PKK'nın Irak'ın Sincar Bölgesi'ndeki varlığının tamamen sona erdirilmesi ve Suriye sınırında yer alan bu stratejik bölgenin kontrolünün tamamen Irak güçlerine geçmesiyle, Türkiye 2015'ten bu yana askeri varlık bulundurduğu Başika üssünden tamamen çekileceğini açıklamıştı.
8 Kasım'daki ortak açıklamada, "Türk tarafı; liderler düzeyinde varılan mutabakat uyarınca, Başika-Zilikan yerleşkesinin Irak Federal Hükümetine kademeli olarak devrine yönelik üzerine düşen adımları atmaya başlayacağını beyan etmektedir" ifadeleri yer aldı.
Açıklamada ayrıca, PKK'nın varlığının tamamen sona ermesinin denetlenmesi amacıyla, Ortak Güvenlik Koordinasyon Komitesinin faaliyete geçirilmesi yönünde de karar alındığı duyuruldu.
23 Eylül'de Birleşmiş Milletler Genel Kurulu toplantıları için New York'ta bulunan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Irak Başbakanı Ali Zeydi ile görüşmesi sonrası, Türk kuvvetlerinin Başika-Zilkan yerleşkesini Irak Federal Hükümetine kademeli olarak teslim edeceği açıklanmıştı.
23 Eylül'deki açıklamada, sürecin Irak Silahlı Kuvvetleri'nin Sincar'daki güvenlik ortamını sağlama koşuluna bağlı olması vurgulanmıştı. Bu nedenle TSK'nın Başika'dan çekilmesinin de zamana yayılacağı öngörülüyordu.
O dönem PKK'nın silah bırakma sürecinde gözle görülür bir ilerleme olmaması yönünde değerlendirmeler yapılıyordu. Ankara ve Bağdat'ın 8 Kasım'daki ortak açıklaması, 23 Eylül'den bu yana sürecin bu ayağında ilerleme kaydedilmesi yönünde ilk açıklama oldu.
Ankara'da yapılan değerlendirmelerde, Irak'la varılan bu uzlaşmanın PKK'nın silahlarını bırakmasını kapsayan süreçte kritik bir önem taşıdığı kaydediliyor.
Sincar Bölgesi'nin Irak-Suriye sınırı arasında yer alması, PKK'nın bu bölgedeki varlığıyla her iki ülkedeki faaliyetlerini koordine ediyor olması ve Kandil-Mahmur-Sincar hattını etkin şekilde kullanması Ankara'nın uzun süredir gündeminde yer alan bir güvenlik sorunu olarak görülüyordu.
Musul yakınlarında bulunan Başika üssü, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin bu bölgeyi kontrolüne aldığı 2015 yılından bu yana Ankara-Bağdat diyaloğunun önemli başlıklarından birini oluşturdu.
Türkiye, bu üsse Kürdistan Bölgesel Hükümeti ile yaptığı bir anlaşma üzerine ve yerel güçlerin IŞİD'e karşı mücadelesinde eğitim amaçlı olarak yerleşme hakkını elde etmişti. Irak merkezi yönetimi ise egemenliğinin ihlali olarak gördüğü bu gelişmeye tepki göstermişti.
Üs, 2017 senesinde IŞİD saldırılarına, 2021'de de İran destekli silahlı grupların saldırısına maruz kalmıştı.
IŞİD tehdidinin ortadan kalkmasının ardından da üste varlığını sürdüren TSK, Irak topraklarında süren PKK ile mücadelesini buradan koordine etmişti.
Türkiye ve Irak, 2024'te imzaladıkları "Askeri, Güvenlik İşbirliği ve Terörle Mücadeleye Dair Mutabakat Zaptı" aracılığıyla Başika üssünde Türkiye-Irak Ortak Eğitim ve İşbirliği Merkezi kurulmasını kararlaştırmışlardı.
Aynı anlaşmayla Başika üssünün yönetimi Irak Silahlı Kuvvetleri'ne devredilmişti.