Japonya'dan Trump'ın Çin ve Rusya ile yakınlaşmasına karşı iki hamle

Japonya hükümeti, ABD Başkanı Donald Trump'ın Çin ve Rusya ile ilişkileri hızla geliştirme ihtimaline karşı Washington ile diplomatik temaslarını artırırken, ülkedeki Amerikan askeri varlığına sağladığı yıllık mali katkıyı 300 milyar yenin (1,9 milyar dolar) üzerine çıkarmayı değerlendiriyor. ABD'nin mevcut katkının yaklaşık üç katına çıkarılmasını istemesi nedeniyle maliyet paylaşımı müzakerelerinde anlaşmazlık sürerken, Tokyo yönetimi gelecek hafta Başbakan Sanae Takaichi ile Trump arasında bir görüşme düzenlemek için girişimde bulunuyor. Japonya, ABD'nin Asya-Pasifik bölgesindeki diplomatik ilişkilerini yeniden şekillendirme olasılığına karşı Washington ile güvenlik ve savunma alanındaki işbirliğini güçlendirmeye yönelik adımlar atıyor. Diplomatik kaynaklara göre Japon hükümeti, ABD, Çin ve Rusya liderleri arasında yapılması olası görüşmeler öncesinde Başbakan Takaichi ile Trump'ın bir araya gelmesi için ABD yönetimiyle temaslara başladı. İki liderin gelecek hafta Filipinler'in başkenti Manila'da düzenlenecek Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği (ASEAN) bağlantılı toplantılara katılması bekleniyor. Tokyo, toplantılar sırasında gerçekleştirilecek ikili görüşmeyle Çin ve Rusya'ya ilişkin tutumunu Washington'a doğrudan aktarmayı amaçlıyor. Tokyo, Trump'ın Pekin ve Moskova'ya yakınlaşmasından endişeli ABD Başkanı Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in, gelecek hafta çarşamba günü Çin'de başlayacak iki günlük Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) zirvesinde bir araya gelmesi bekleniyor. Görüşmenin gerçekleşmesi halinde Trump ve Şi, bu yıl üçüncü kez ikili temas gerçekleştirmiş olacak. Zirve kapsamında ABD, Çin ve Rusya liderleri arasında üçlü görüşme yapılması ihtimali de gündemde bulunuyor. ABD'deki kasım ayı ara seçimlerinde Cumhuriyetçi Partinin yenilgiye uğraması, Trump'ın dış politikada hızlı diplomatik başarılar elde etmeye yönelebileceği yönündeki beklentileri artırdı. Japonya ise Washington'ın Çin ve Rusya ile ilişkilerini hızla iyileştirmesinin kendi güvenlik çıkarlarını etkileyebileceğinden endişe ediyor. Tokyo yönetimi, Takaichi-Trump görüşmesiyle ABD-Japonya ittifakının önemini vurgulamayı ve Washington'ın Pekin ile Moskova'ya fazla yakınlaşmasının önüne geçmeyi hedefliyor. Japonya, ABD üsleri için yıllık katkıyı 300 milyar yenin üzerine çıkarabilir Diplomatik temaslar sürerken iki ülke arasında savunma maliyetlerinin paylaşımına yönelik müzakereler de devam ediyor. Asahi Shimbun'un hükümet kaynaklarına dayandırdığı haberine göre Japonya, 2027 mali yılında yürürlüğe girecek yeni beş yıllık anlaşma kapsamında ülkedeki ABD askeri varlığı için yaptığı yıllık katkıyı 300 milyar yenin üzerine çıkarmayı değerlendiriyor. Ancak Washington yönetiminin mevcut 211 milyar yenlik yıllık katkının yaklaşık üç katına çıkarılmasını talep etmesi, taraflar arasında önemli bir görüş ayrılığı yaratıyor. Japonya, ABD'nin talebini karşılamak konusunda henüz aynı noktaya gelmiş değil. Tokyo yönetimi katkı payında artışı kaçınılmaz görmesine rağmen, değerlendirdiği tutar Washington'ın beklentisinin oldukça altında bulunuyor. Trump, müttefiklerinden daha fazla savunma harcaması istiyor Trump, Japonya'nın ülkede konuşlandırılan Amerikan askerlerinin maliyetlerine yeterince katkıda bulunmadığını uzun süredir savunuyor. ABD Başkanı, Japonya dahil müttefiklerinin Amerikan askeri varlığının finansmanında daha fazla sorumluluk üstlenmesini talep ediyor. İki ülke arasında beş yılda bir yenilenen maliyet paylaşımı anlaşması, Japonya'daki ABD üslerinde çalışan Japon personelin ücretlerini, elektrik ve diğer hizmet giderlerini ve askeri tatbikatların başka bölgelere taşınmasına ilişkin harcamaları kapsıyor. Uzun yıllardır "sempati bütçesi" olarak adlandırılan mevcut anlaşmanın süresi Mart 2027'de sona erecek. Japonya ve ABD'nin dışişleri ve savunma yetkilileri, temmuz ayından bu yana yeni anlaşma üzerinde müzakereler yürütüyor. Taraflar yıl sonuna kadar uzlaşmaya varmayı hedefliyor. ABD üslerinin saldırılara karşı güçlendirilmesi gündemde Japonya, mali katkının artırılması kapsamında ABD askeri tesislerinin geliştirilmesine yönelik Tesis İyileştirme Programı'na (FIP) ayrılan kaynakları da önemli ölçüde yükseltmeyi değerlendiriyor. Program, Amerikan askeri personeline yönelik konutların inşası ve askeri tesislerin iyileştirilmesi gibi projeleri kapsıyor. Tokyo yönetimi ayrıca ABD üslerinde çalışan Japon personelin işçilik giderlerine daha fazla kaynak ayırmayı ve olası saldırılarda hasarı azaltmak amacıyla yer altı ya da güçlendirilmiş askeri tesislerin finansmanına katkıda bulunmayı planlıyor. Böylece Japonya, bir yandan Trump yönetimiyle savunma maliyetlerinin paylaşımı konusunda uzlaşma ararken diğer yandan Çin ve Rusya ile olası diplomatik yakınlaşmalar öncesinde ABD-Japonya güvenlik ittifakının önemini öne çıkarmaya çalışıyor.