Türkiye'de reklamverenlerin eskiden 10 TL'lik bütçesinin 4 TL'sini televizyona ayırırken bugün bu harcamayı 1 TL'ye kadar çektiğini belirten senarist ve yönetmen Gani Müjde, 9 Kasım 2026 tarihinde Koza TV'de yayınlanan Sabah Mesaisi programında dizi sektörünü kilitleyen ekonomik ve yapısal krizi tüm boyutlarıyla anlattı.
Sektördeki tıkanmanın sinyallerini yaklaşık 3 yıl önce verdiğini hatırlatan ünlü isim, yaşanan sürecin aslında daha erken patlak vermesi gerektiğini belirtti.
Televizyon dünyasındaki daralmayı doğal ve doğal olmayan sonuçlar şeklinde iki ana başlıkta inceleyen Gani Müjde, piyasadaki değişimi şu maddelerle özetledi:
— Ekonomik kriz nedeniyle reklamverenlerin televizyon bütçelerini ciddi oranda kısması.
— Youtube, Tiktok ve Instagram gibi halka açık dijital mecralardaki izlenme oranlarının yükselmesiyle reklam gelirlerinin bu alanlara kayması.
— Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) tarafından getirilen 15 dakikalık reklam kısıtlaması yüzünden kanalların daha fazla reklam kuşağı alabilmek için dizi sürelerini uzatması.
— Uzayan dizi süreleriyle birlikte oyuncuların tüm hafta sette çalışmaya başlaması ve maliyetleri yukarı çeken bir yıldız ekonomisinin oluşması.
Yüksek oyuncu ücretlerinin sektörü çıkmaza soktuğuna dikkat çeken Gani Müjde, bölüm başı 20 milyon TL ile 30 milyon TL arasında ücret talep eden başrol oyuncularının yer aldığı birçok yapımın 6 bölüm sonra yayından kaldırıldığını hatırlattı.
Yurt dışı satışlarında doğrudan izlenme çarpanı yaratan oyuncu sayısının bir elin parmaklarını geçmediğini belirten deneyimli senarist, ücret politikasındaki adaletsizliği şu sözlerle eleştirdi:
"Yapılacak tek şey aslında adil bir dağılıma geçmek.
Orada tabii ki başrol oyuncuları daha çok para alacak.
Doğal bu ama aradaki fark bu kadar da olmaz.
Yani yanındaki karakter oyuncusu neredeyse onun kadar dizinin izlenmesinde pay sahibi olan oyuncu 100 bin TL, 150 bin TL, hadi 200 bin TL alırken başrol oyuncularının 10'lar, 15'ler, 20'leri çok rahat telaffuz edebildiğini gördük.
O yüzden bu adil olmayan sistem bütün sektörü de sarstı."
Netflix'ten Türk dizilerine rekor finansman: 2028'e kadar dev yapımlar geliyor
Demirören Medya yöneticisi Murat Yancı'nın Türkiye'de günlük ortalama televizyon izleme süresinin 3 saat 38 dakika olduğunu vurgulayarak maliyetler nedeniyle dizileri kaldırmayı düşündüklerine yönelik sözlerini de değerlendiren Gani Müjde, kanalların 'diziciliği' bırakıp gerçek 'televizyonculuğa' dönmesi gerektiğini savundu.
Eskiden 60 ila 70 dakika süren dizilerin ardından yarışmalar, eğlence kuşakları ve düşük maliyetli sitcom yapımlarının yayınlandığını hatırlatan ünlü yönetmen, komedi türünün neden ekrandan silindiğini ise şu cümlelerle anlattı:
"Özellikle RTÜK müdahaleleri, yani kanunda suç sayılmayan şeylerin televizyonlarda suç olarak kabul görmesi; öpüşmek gibi, iki kadeh tokuşturmak gibi.
Aslında kanunda suç değil bunlar, yasada suç değil ama televizyonda göstermeyelim.
Şimdi dünya pazarına çıktığınızda dünya pazarında Güney Koreliler neler yapıyor bir baksınlar.
Güney Korelilerde her şey var, orada kısıtlayıcı olmadığı için Koreliler çok daha bu konuda elleri serbest.
Biz de aman efendim şöyle yapalım bunu yapmayalım şunu yaparsak bunlar alınır bunu yaparsak kötü örnek oluruz filan derken temiz televizyon yaratacağız diye hikayeyi öldürdüler.
Hikayeciliği öldürdüler.
Hikaye ölünce yurt dışına da satılamaz hale geldi."
Ülkeyi yönetmesi halinde mutsuz vatandaşların akşamları gülüp eğlenmesi ve akaryakıt zamlarını unutması için dram dizilerini yasaklayacağını dile getiren Gani Müjde, önüne komedi projesi diye gelen metinlerin çoğunun dram yazarları tarafından yazıldığını ve komedi gibi çekilmeye çalışılınca ortaya 'ucube' işlerin çıktığını söyledi.
Dijital platformların televizyonculuğu bitirdiği yönündeki eleştirilere katılmadığını ifade eden Gani Müjde, sorumlunun yanlış yerde arandığını belirtti.
Televizyon ekranlarında öpüşme sahneleri yasaklanırken silahlı çatışmaların ve mahalleler arası şiddetin normalleştirildiğini vurgulayan sektörün tecrübeli ismi, reklamverenlerin asıl hedef kitlesi olan genç ve alım gücü yüksek AB grubu izleyicinin bu yavanlık yüzünden Youtube ve sosyal medya platformlarına geçtiğini aktardı.
Eski AB grubunun yok edildiğini ve mevcut AB grubunun geçmişteki D grubu seviyesine gerilediğini belirterek, reklamverenin harcadığı bütçenin karşılığını alamadığı için ekrandan çekildiğini kaydetti.
Türk dizi sektöründe tarihi adım: Tamamen yapay zekayla üretilen Castle Walls, ekranlarda yerini aldı
Türk dizilerinin yurt dışında artık prime time yerine gündüz kuşağında düşük bedellerle alıcı bulduğunu açıklayan Gani Müjde, bu tablonun yapım ekonomisini döndürmeye yetmediğini vurguladı.
Muhteşem Yüzyıl dizisinin bugünkü yayın koşullarında televizyonda gösterilemeyeceğini, Kızılcık Şerbeti dizisinin de ilk bölümlerinde farklı sosyoekonomik gruplar ve inanç sistemleri arasındaki çatışma sayesinde AB grubunu ekrana çektiğini ancak müdahalelerle 'normalleştirilince' izlenme zevkinin azaldığını ifade etti.
Youtube alışkanlıklarının izleyici sabrını kısalttığını belirten usta yönetmen, dizi sektörünün tamamen bitmeyeceğini fakat sürelerin kısalıp maliyetlerin düşeceği yeni bir forma evrileceğini söyledi.
Yerli yapımlarda sosyolojik tespit eksikliği bulunduğunu ve hikayelerin hâlâ yalılarda yaşayan insanların aşklarına sıkıştığını belirten Gani Müjde, İsrail televizyonunda izlediği ve bir Mossad ajanının yanlışlıkla Filistin düğününü basmasının yarattığı travmayı işleyen diziyi örnek göstererek Türkiye'de benzer eleştirel konuların düşünülmesinin bile imkansız hale geldiğini vurguladı.
Geçmişte Yasemin Yalçın ile dönemin Başbakanı Tansu Çiller'in parodisi olan Başbayan programını ve Cumhurbaşkanı Turgut Özal döneminde Turgutlu Sultanlığı çizgi filmini yapabildiklerini hatırlatan ünlü senarist, sözlerini şöyle tamamladı:
"Bu hoşgörüden neredeyse artık siyasetin S'sinin konuşulamadığı bir kanallar dizinine geldik ve öyle olunca da bu yürümüyor.
Bunların yapılamıyor olması, televizyonlarda hiçbir konuya girilememesi işte bu yavanlığı, bu yavanlık seyirci kaçışını, daha sonra da reklamcı kaçışını getirdi.
Bunun tek yolu yine de söylüyorum; özgürleşmek, özgürleşmek, özgürleşmek."
Bölüm maliyeti 40 milyon TL'ye dayanan dizilerde kriz patladı, çekimler durdu