2026 Dünya Kupası: Değişiklikler son grup maçlarına zarar mı verdi?

2026 Dünya Kupası'nın grup aşamasının heyecan düzeyinin düşük olabileceği en başından beri hissediliyordu.

Sonuçta, 48 takımın yer aldığı turnuvada 32 ekip eleme aşamasına yükseliyor. Bu da elenmenin, tur atlamaktan daha zor olduğu anlamına geliyor.

Ancak ikinci maçlar tamamlanırken, yapılan iki önemli değişikliğin etkileri şimdi daha net görülmeye başlandı.

Bunlardan ilki, Dünya Kupası tarihinde ilk kez puan eşitliğinde öncelikli kriter olarak averaj yerine ikili averajın kullanılması.

İkincisi ise 1994'ten bu yana ilk kez üçüncü sıradaki takımlar için genel bir sıralama tablosunun oluşturulması ve sekiz ek kontenjanın bu şekilde dağıtılması.

İkili averaj sistemi sayesinde bazı takımlar iki maç sonunda grup liderliğini garantileyebiliyor ya da turnuvaya veda edebiliyor.

Şimdiden sekiz takım, üçüncü grup maçında oynayacak bir şeylerinin kalmadığını biliyor.

Örneğin Arjantin, J Grubu'nda altı puana ulaştı ve üçer puanı bulunan Avusturya ile Cezayir'i mağlup ettiği için artık geçilemez durumda.

Benzer şekilde puanı olmayan Ürdün de bu iki takıma yenildiği için elendi.

Eğer ilk kriter olarak averaj kullanılsaydı, tüm takımlar son maç öncesinde hâlâ bir hedefe sahip olacaktı.

Peki artık hedefi kalmayan ülkeler son maçlarında daha zayıf kadrolarla sahaya çıkacak mı?

Üçüncülük sıralaması açısından bakıldığında ise grup sayısının fazla olması nedeniyle son maçlar beş günlük bir döneme yayılıyor.

Bu da örneğin İskoçya'nın Çarşamba günü Brezilya ile oynayacağı maç öncesinde, üçüncü sıradan tur atlamak için kaç puanın yeterli olacağını bilmeyeceği anlamına geliyor.

Cumartesi ya da Pazar günü oynayacak bir takım ise tam olarak hangi sonuca ihtiyaç duyduğunu öğrenmiş olacak.

Kısacası grup aşamasının son haftası alışılmışın dışında bir görüntü verecek.

İkili averajın ilk eşitlik bozucu kriter olarak kullanılması yeni bir uygulama değil. UEFA tüm organizasyonlarında bu yöntemi tercih ediyor.

Bu yaklaşımın temel mantığı, takımları birbirleriyle oynadıkları maçın sonucuna göre ayırmak ve başka maçlarda oluşan farklı skorların averajı yapay biçimde etkilemesini önlemek.

Takım sayısı açısından Dünya Kupası'nın yarısı büyüklüğünde olsa da Avrupa Şampiyonası 2016'dan bu yana aynı sistemi kullanıyor. Bazı üçüncü sıradaki ekipler turnuvada yollarına devam ediyor.

EURO 2016'da İtalya iki maç sonunda grup liderliğini garantilemiş, Ukrayna ise elenmişti.

EURO 2020'de bu durum bir grupta yaşandı ve Hollanda ile Kuzey Makedonya arasında sonucu önemsiz bir maç ortaya çıktı.

EURO 2024'te ise Portekiz ve İspanya grup liderliklerini erkenden garantilerken Polonya elendi.

Ancak bu Dünya Kupası'nda son 32 turuna çıkmayı garantileyen veya elenen takım sayısı şimdiden sekize ulaştı.

Bu sayı, son üç Avrupa Şampiyonası'nın tamamındaki toplam sayıyı (yedi) geçti.

Meksika, ABD, Almanya ve Arjantin grup liderliklerini garantiledi.

Haiti, Türkiye, Tunus ve Ürdün ise eve dönmeye hazırlanıyor.

ABD-Türkiye ve Arjantin-Ürdün maçları, grup liderleri ile elenen takımlar arasında oynanacak ve sonucu açısından önem taşımayan karşılaşmalar olacak.

2022 Dünya Kupası'nda ise iki maç sonunda yalnızca Kanada ve Katar elenmişti.

Peki önceki Dünya Kupası'na ikili averaj sistemi uygulanıp üçüncü sıralar için ek kontenjanlar eklenseydi ne olurdu?

Fransa, Brezilya ve Portekiz iki maç sonunda grup lideri olarak üst tura çıkmayı garantilemiş olacaktı.

Toplamda beş takım bu durumdan etkilenmiş olurdu.

Bunun nedeni ne olabilir?

Bu durum, Dünya Kupası'nda kalite farkının giderek açıldığını ve bazı ülkelerin rahat biçimde tur atlayabildiğini gösterebilir.

Maç programının sıralaması da etkili olabilir. Güçlü ekipler ilk olarak zayıf rakiplerle karşılaştığında altı puanı erken toplama ihtimalleri yükseliyor.

Arjantin ve Almanya gibi takımlar son grup maçlarına nasıl yaklaşacak?

Bunu öngörmek zor ancak bu kadar yoğun bir turnuvada oyuncu dinlendirme isteğinin güçlü olması bekleniyor.

Grup liderleri, son 32 turuna daha dinlenmiş bir ilk 11 ile çıkma fırsatına sahip.

Bu durum, çarşamba günü 39 yaşına girecek olan Lionel Messi için de geçerli olabilir.

Ancak Messi'nin şimdiden beş gole ulaşmış olması nedeniyle Altın Ayakkabı yarışını da sürdürmek isteyeceği düşünülüyor.

Bunun etkileri daha önce görülmüştü.

EURO 2024'te Portekiz ilk iki maçını kazanarak grup liderliğini garantilemişti.

Teknik direktör Roberto Martinez, Gürcistan karşısındaki son grup maçında ilk 11'de sekiz değişiklik yaptı.

Gürcistan maçı 2-0 kazandı, grubunu üçüncü sırada bitirdi ve son 16 turuna yükseldi. Macaristan ise en iyi üçüncüler arasına giremeyerek elendi.

Benzer bir durum Dünya Kupası'nda da yaşanabilir.

E Grubu'nda Curaçao ve Fildişi Sahili, tam kadro Almanya'ya karşı kaybetti.

Gürcistan örneğinde olduğu gibi, tur atlamak için kazanmak zorunda olan Ekvador Perşembe günü daha zayıf bir Almanya ile karşılaşabilir.

Bu durum sadece Curaçao ve Fildişi Sahili için değil, üçüncü sıra kontenjanı için yarışan diğer ekipler açısından da adaletsiz görünüyor.

Bu Dünya Kupası'nda başka hangi takımlar etkilenebilir?

A Grubu'nda bir puanı bulunan Çekya, Estadio Azteca'da Meksika'yı yenmek zorunda.

C Grubu'nda dört puanı bulunan Fas ile F Grubu'nda dört puanı bulunan Hollanda ise sırasıyla Haiti ve Tunus ile karşılaşacak.

Her iki takım da üst tura çıkmayı garantilemiş durumda ancak grup liderliği mücadelesinde rakiplerinin işini zorlaştırabilir.

Dünya Kupası'nda en iyi üçüncüler arasına girme mücadelesi eşit şartlarda yürümüyor.

Haftanın ilerleyen günlerinde oynayan takımlar, tur atlamak için tam olarak hangi sonuca ihtiyaç duyduklarını biliyor.

Bazıları için beraberlik yeterli olabilir. Hatta averaj hesabıyla sınırlı bir mağlubiyet bile iş görebilir.

Erken oynayan takımların karşı karşıya olduğu risk ise açık.

İskoçlar Çarşamba günü Brezilya ile karşılaşacak ve aynı zamanda üçüncü sırada bitirebilecek diğer 37 takımla dolaylı bir yarış içinde olacak.

Üç puana sahip olan İskoçya'nın üçüncülüğün altına düşme ihtimali yok.

Galibiyet veya beraberlik onları kesin olarak üst tura taşıyacak.

Ancak averajları sıfır olduğu için ağır bir mağlubiyet almaları halinde elenebilirler.

Kaybetmeleri durumunda ise en iyi sekiz üçüncü arasında yer alıp almadıklarını öğrenmek için Pazar sabahı TSİ 07.00'ye kadar beklemeleri gerekebilir. Çünkü J Grubu'nun son maçları o zaman tamamlanacak.

Bu sıkıştırılmış turnuva formatında üçüncü sıradaki takımlar üzerindeki etki daha da büyük.

Eleme turu başlamadan önce dinlenme günü bulunmuyor.

İskoçya, grup aşamasının bitmesinden ve rakibinin belli olmasından yalnızca 40 saat 30 dakika sonra, Pazartesi günü Boston'da Almanya ile karşılaşabilir.

Bir de iki takımın kendilerine avantaj sağlayacak sonucu oynama ihtimali var.

1982 Dünya Kupası'ndaki skandalı hatırlayalım.

Batı Almanya ile Avusturya son grup maçında karşı karşıya gelmişti.

Almanların tek farklı galibiyeti iki takımı da üst tura çıkaracak, Cezayir'i ise eleyecekti.

Bu olayın ardından FIFA, son grup maçlarının aynı anda oynanmasına karar verdi.

Ancak bu çözüm de tüm riskleri ortadan kaldırmıyor.

Bu Dünya Kupası'nda dikkat çekici bir tesadüf yaşanıyor.

J Grubu'nun son maçı Cezayir ile Avusturya arasında oynanacak.

İki takımın da üç puanı var ve Cumartesi günü sahaya çıktıklarında, kendilerine yarayacak bir beraberliğin her iki ekibi de son 32 turuna taşıyıp taşımayacağını bilecekler.

1982'de olayın mağdurlarından biri olan Cezayir, bu kez avantaj sağlayan taraf olabilir.

Benzer bir tesadüf EURO 2020'de de yaşanmıştı.

Avusturya ile Ukrayna son grup maçına üçer puanla çıkmış ve beraberlik iki takıma da yetebilecek durumdaydı.

Avusturya maçı 1-0 kazandı ancak Ukrayna yine de tur atladı.

Aynı durum bu turnuvanın D Grubu'nda da ortaya çıkıyor.

Üçer puana sahip Avustralya ile Paraguay, beraberliğe oynayabilir.

EURO 2004'te ise üst sıraları ilgilendiren benzer bir olay yaşanmıştı ve bugün hâlâ birçok İtalyan, İsveç ile Danimarka'nın sonucu önceden planladığına inanıyor.

O maçın berabere bitmesi ve takımların en az ikişer gol atması halinde İtalya elenecekti. Çünkü üçlü puan eşitliğinde daha az gol atmıştı.

İsveç 89'uncu dakikada beraberliği yakaladı.

Elbette üçüncülük yarışındaki tüm adayların aynı anda oynamasını sağlamak hiçbir zaman mümkün olmayacak.

Ancak mevcut sistem, daha geç fikstüre sahip olmanın açık bir avantaj yarattığı bir ortam oluşturuyor.

Yine de İskoçya'nın yapması gereken şey aslında oldukça basit:

Brezilya karşısında kazanmak ya da berabere kalmak.

Sonuçta kaderi hâlâ kendi elinde.

Orijinali İngilizce olan bu makalenin çevirisinde yapay zekadan yararlandık. Yayınlanmadan önce çeviriyi bir BBC gazetecisi kontrol etti. Yapay zekayı nasıl kullandığımız hakkında daha fazla bilgi burada.